واژه‌های «م»

۱۹۱ واژه در گویشِ ده‌آبادی

مَma: من، ضمیر اوّل شخص مفرد.
مَ نِیma ney: من هم.
ماmă: مادر
ماه.
ما بَراتmă barăt: ماه شعبان.
ما بُسُتَّmă bosotta: مادر سوخته ( نوعی دشنام ).
ما بَمَردَmă bamarda: مادر مرده، یتیم، بی چاره.
ما بِمَردوmă bemardū: زن مادر مرده.
ما رَمِزانmă ramezăn: ماه رمضان.
ما شیmă ši: مادر شوهر.
ما ماmă mă: مادر مادر، مادربزرگ
قابله.
مائیmăi: ماهی.
مائیچَmăiča: ماهیچه.
ماچِ خَرmăče xar: خر ماده.
مادّوmăddū: از جنس ماده.
مادینیَmădiŋya: مادینه.
مارَنجِلَmăranĵela: نوعی گیاه دارویی.
مارَنجوmăranĵū: گنجشک.
مازیmăzi: مازو، نوعی مهره ی چوبین.
ماس کیسَّmăs kissa: ماست چکیده.
ماسیروmăsirū: ماسوره.
ماشُوmăšow: خوراکی که با ماش می پزند.
مافتُوmăftow: مهتاب.
ماکارانیmăkărăni: ماکارونی.
مالmăl: دارایی، ثروت
چارپا.
مالَmăla: بید
ماله، ابزار بنّایی.
مالَ بیارِمِدَmăla biyăremeda: بید خورده.
مال هالmăl hăl: جمع حیوانات اهلی موجود در خانه، دام.
مالُ هَشَمmălo hašam: گاو و گوسفند.
مالمالیسوmălmălisū: سوسمار.
ماماچوmămăčū: قابله.
مامِلَmămela: معامله
آلت تناسلی مردانه ( هنگامی که بخواهند در لفافه گویند ).
ماهارmăhăr: مهار، کنترل.
ماهار کَردَنmăhăr kardan: در اختیار گرفتن.
مای تُوگَmăy towga: ماهی تابه.
مَتاmată: مثل، مانند، همسنگ.
مُتبَغmotbaγ: مطبخ.
مِتخالmetxăl: متقال.
مُتِکاmotekă: متکا، بالشت.
مُتِکا چَمmotekă čam: کسی که پشت چشمانش ورم کرده است.
مُتِکاجوmotekăĵū: بالشتک، بالشت کوچک.
مَتَّلmattal: معطّل.
مُتوَجِmotvaĵe: متوجّه، مراقب.
مُتِوَرmotevar: معتبر.
مُجَ / مُجوmoĵū / moĵa: مژه.
مَجبوریmaĵbūri: به ناچار.
مُجِزَmoĵeza: معجزه.
مُجمُجوmoĵmoĵū: مارمولک.
مَجمووَmaĵmūwa: مجمعه، سینی بزرگ و گرد کنگره دار.
مَجّیmaĵĵi: شتر ماده چهار ساله.
مَجیکوmaĵikū: شتری که کمتر از یک سال سن دارد.
مُچ بَگِرَتَّنmoč bagerattan: مچ کسی را گرفتن، کنایه از دروغ کسی را بر ملا کردن یا کسی را در حین ارتکاب خلاف غافلگیر کردن.
مَچِّدmaččed: مسجد.
مُخُلیگاmoxoligă: مالیخولیا.
مُدَّmodda: مدّه، عفونتی که از زخم سر باز کرده و خارج می شود، چرک.
مُدامmodăm: نوعی شلوار ( همچون دامن شلواری )
همیشه.
مَرmar: مَهر، مهریه.
مُرmor: مُهر، دست نخورده.
مُرَmora: مرز کوچکی در وسط یک کرت برای تقسیم آن.
مِر / مِرَmer / mera: مرد.
مَر بُرانmar borăn: مهر برون، مراسم عقد کنان.
مَر کَردَنmar kardan: عقد کردن
مُر کَردَنmor kardan: مُهر کردن، سطح چیزی را صاف کردن به طوری که اکر کسی یا چیزی با آن سطح تماس بگیرد اثرش باقی بماند، تمام کردن.
مَر کِریmar keri: عقدکنان، مهر کردن.
مَر نامَmar năma: عقدنامه، قباله ی ازدواج.
مَرافَmarăfa: مرافعه، جنگ و ستیز، دعوا.
مَردَmarda: مرده.
مَردِ شورmarde šūr: مرده شور.
مَردِ شور خونوَmarde šūr xūŋwa: مرده شوی خانه.
مَردَمmardam: مردم.
مَردِنیmardeni: مردنی.
مِردونوَmerdūŋwa: مردانه.
مَرزَmarza: مرزه، نوعی سبزی خوردن دارای طعم تند.
مَرغُ مَجیلmarγo maĵil: علف هایی که در کنار جوی آب سبز می شوند.
مُرغُ مَراسmorγo marăs: پرندگان.
مُرغانmorγăn: برآمدگی زیر پوست.
مَرکَmarka: معرکه.
مَرکِ سَرmarke sar: آغاز کننده ی معرکه، کسی که مقدمّات جدال و ستیز را فراهم می کند.
مَرگmarg: مرض، در جایگاه پاسخ خشمگینانه می گویند.
مَریز اَوالmariz awăl: مریض احوال.
مَریگَmariga: مهریه.
مَزِmaze: محضِ...، به احترام، به خاطر ( مَزِ رِزا خُدا = به خاطر رضای خدا ).
مُزاکِرَmozăkera: مذاکره.
مِزرووَmezrūwa: مزرعه.
مَزِغَولmazeγawl: محض قول، فقط به استناد گفتار ( مَزِغَول شُمَ با نو سُلَم کَ = به مجرّد سخن شما با او آشتی کردم ).
مَزِنَّmazenna: مظنّه، قیمت جنس در بازار.
مَزِنَّ کَردَنmazenna kardan: پرسیدن قیمت جنس در بازار.
مَسmas: مست، کنایه از شخص زورگویی که مانند مستان عمل می کند
مسح.
مِسِّmesse: مثل.
مَسُّ مَلَنگmasso malang: مست و سر خوش.
مِسِّ نِ کِmesse ne ke: مثل این که، گویا.
مُستِرابmosterăb: مستراح، توالت.
مَسغِرَmasγera: مسخره.
مَسغَلmasγal: مصقل، ابزاری فلزّی که قصّابان با آن کارد تیز می کنند.
مَسَل هَرفِmasal harfe: به طور مثال.
مِسمِسیmesmesi: آهسته کار.
مَسیسmasis: مخلوطی از آرد و کاه.
مَسینmasin: مسین.
مِشmeš: میش، گوسفند ماده.
مِشِ غَلا گوشوmeše γală gūšū: میشی که گوش های بلند دارد.
مِشتَنmeštan: میزیدن.
مَشدیmašdi: بزرگ، مشهدی، کسی که پا به سنّ کهولت گذاشته
ظروف سرامیک.
مَشرِبَmašreba: ظرفی دسته دار همچون پارچ که در حمّام استفاده می شد.
مَشکُوmaškow: مشک آب.
مَغابِلَmaγăbela: دعوای لفظی.
مُغَدِّمَmoγaddema: مقدّمه.
مُغُر اِمِدَنmoγor emedan: اقرار کردن.
مَغزmaγz: داخل، درون ( مَقز کار = درون کار ).
مُغُلی چَمmoγoli čam: چشم تنگ، کسی که چیزی را دیده ولی چنان وانمود می کند که ندیده است.
مَغمینmaγmin: مغبون، زیان کار.
مَغوِرَmaγvera: مقبره.
مُف خُرmof xor: مفت خور، کسی که بدون تلاش و با استفاده از کوشش دیگران به چیزی می رسد.
مَفاجاmafăĵă: سکته ی قلبی.
مَفاسیلmafăsil: حواصل، حواصیل، پرنده ای است شبیه لکلک، دارای منقار بلند و گردن و پاهای دراز، بیشتر در کنار آب ها می نشیند.
مُفتُ مُسَلّاmofto mosallă: مفت و مسلّم، مجّانی، به رایگان.
مُفتِکیmofteki: مجّانی، رایگان.
مُفسِرmofser: مبصر، فرد ارشد کلاس.
مَفسِلmafsel: بواسیر.
مَفلوکmaflūk: بیمار، علیل.
مَکّوmakkū: ماکو ( بافندگی ).
مَلَmala: ملخ.
مَلَّmalla: محلّه.
مِلmel: گاو نر.
مُلmol: گردن
مخفف ملّا ( حاج مُل مَمَّد = حاج ملّا محمّد ).
مُل بالا کیشووَنmol bălă kišūwan: گردن را فرو بردن.
مِل بَخَردَنmel baxardan: جفت گیری گاو ماده.
مِل دِ بُدَنmel de bodan: آماده تلقیح بودن گاو.
مُل کُلُفتmol koloft: گردن کلفت.
مِلِّ گاmelle gă: گاو نر بالغ.
مَل مَلو کَردَنmal malū kardan: ماست مالی کردن، کاری را ناتمام‌گذاشتن.
مَلاجَگmalăĵag: قسمت نرم جلو سر نوزاد که به مرور در ماه های اوّل تولّد محکم می شود.
مَلاغَmalăγa: ملعقه، قاشق بزرگ.
مَلایَمmalăyam: ملایم، معتدل، نیم گرم، ولرم.
مِلِچ مِلِچmeleč meleč: صدایی که از دهان هنگام غذا خوردن خارج می شود.
مَلِشتmalešt: میل، رغبت.
مَلَّغmallaγ: معلّق، واژگون.
مَلَّغ بَخَردَنmallaγ baxardan: به ناگاه از جایی افتادن.
مُلغَبازmolγabăz: فریب کار، دروغگو.
مَلِکیmaleki: گیوه ی خوب.
مَلیmali: گربه.
مَلی بَهمَنmali bahman: گربه ای که در بهمن ماه تولید مثل می کند در مقام توهین به زنی می گویند که فرزند بسیار می آورد.
مِلیانmelyăn: میلیون.
مَلیمmalim: معلوم.
مَمَmama: عمّه.
مَم یَکادmam yakăd: آیه ی " وَ اِن یَکاد ".
مَمّا خونیmammă xūni: تقلید مسخره گونه.
مِمانmemăn: مهمان.
مَمبَmamba: منبع.
مَمبَرmambar: منبر.
مِمونیmemūni: مهمانی.
مَنman: منع، جلو گیری
واحد وزن برابر ۳ کیلوگرم.
مَنات آرنووَنmanăt ărnūwan: اهمیّت دادن، توجّه کردن، سر و سامان دادن.
مَنات نَدَردَنmanăt nadardan: اعتبار و اهمیّت نداشتن.
مَنارَmanăra: مناره.
مُنتاmontă: امّا، منتها.
مَندُ مور/ مَندِمورmando mūr / mande mūr: بیمار گونه، رنجور.
مَندُوmandow: منداب، نوعی دانه ی روغنی است که در گذشته از روغن آن به جای نفت برای روشنایی استفاده می کردند.
مَندیلmandil: دستار.
مُنکِس دَسmonkes das: خسیس.
مَوارَک/مَبارَکmavărak/mabărak: مبارک.
مَوالmavăl: آبریز، مستراح.
مَوبالmawbăl: شاخه های زاید درخت انگور.
مَوجارmawĵăr: مُو زار، تاکستان.
موچmūč: سیخونک زدن به اسب و الاغ.
مَورmawr: تپّه ماهور.
مور مورmūr mūr: گِزگِز.
مورچِ سَواریmūrče savări: مورچه ی بزرگ.
مورچَ کَتَّنmūrča kattan: مورمور شدن عضوی از بدن، گزگز شدن.
مورچوmūrčū: مورچه.
مَوسَمmawsam: موسم.
مولmūl: مردی که با زن شوهردار رابطه دارد.
مولیلmūlil: مایع ولرم، نیم گرم.
موندِرِسmūnderes: مندرس، کار کرده.
مَوو مَووmawū mawū: صدای گربه.
مُهُدmohod: شیرین بیان.
میmi: مو.
میجِریmiĵeri: مجری، صندوق کوچک، درج.
میخ تَویلَmix tavila: میخ طویله، میخی که با آن افسار حیوان را به زمین می کوبند.
میخ مَرکُmix marko: میخ معرکه، کنایه از آشوبگر و فتنه انگیز.
میروmirū: مهره.
میرُُوmirow: میراب.
میشmiš: موش.
میش ماسmiš măs: موشِ ماست، کنایه از مفسد.
مُیگَmoyga: مایه، سبب، وسیله، دست مایه.
مُیگِ خونوَmoyge xūŋwa: پستان چارپایان.
میگُ مَغالmigo maγăl: مو و امثال آن.
میمmim: موم.
مِیمیmeymi: میمون.
میمیائیmimiyăi: مومیایی.
مینیجوminiĵū: مینی ژوپ ( فرانسوی )، دامن بسیارکوتاه.
میونوَmiyūŋwa: میانه.
میویجmiviĵ: آردبیز، نوعی الک است.

↑ بازگشت به بالای صفحه