واژه‌های «ر»

۱۳۰ واژه در گویشِ ده‌آبادی

رr: تکرار این واج صوتی است برای عتاب به چارپایان.
راră: برای ( حرف اضافه ای که بعد از متمّم می آید، خُدا را خُش نَیگَ = خدا خوشش نمی آید )
دفعه، بار ( در ترکیب ایگِرا = یک بار )
راه.
را اُوră ow: راه آب.
را بِ سَر بَردَنră be sar bardan: اطّلاع داشتن.
را بَر کَردَنră bar kardan: راه به جایی بردن، راه را شناختن.
را بُردارră bordăr: راه بردار، راه شناس.
را بُردار گِلّووَنră bordăr gellūwan: دانستن و راه یافتن به موضوعی.
را پِلَّră pella: راه پلّه.
را دِ بَرَسّووَنră de barassūwan: از راه رسیدن.
را داغِنووَنră dăγenūwan: راه باز کردن، مقدّمات امری را فراهم کردن.
را راră ră: راه راه، خط خط.
را شُدَنră šodan: راه رفتن.
را فِسَّنră fessan: راه انداختن، شروع به کار کردن.
راجوrăĵū: زمانی که آب مسیر بین دو قطعه زمین را طی می کند.
راسrăs: راست.
راسَّrăssa: راسته، راسته ی گوشت.
راسُّ دُرُسّانrăsso dorossăn: صحت و سقم چیزی را مشخص کردن.
راس راسیrăs răsi: حقیقتاً.
راس کَردَنrăs kardan: دوختن.
راسرُوrăsrow: دو پایه ای که طرفین دار قالی را تشکیل می دهدو به صورت عمودی نصب می شود.
راسّیاتِشrăssiyăteš: راستش را بخواهی، حقیقتاً.
راکَردنrăkardn: گذاشتن.
رَبَندَrabanda: پشت بند در، شب بند.
رَپَّrappa: رَف، طاقچه ی زیر سقف.
رِتَّretta: ریخته.
رِتِّ پِشِتَّrette pešetta: ریخته و پاشیده.
رِتَّنrettan: ریختن.
رُتوبِتیrotūbeti: مرطوب
بلغمی مزاج.
رُتووَتrotūvat: رطوبت، رماتیسم، درد مفاصل.
رَجَraĵa: نوعی بافتن نخ.
رِخ / رِغrex / reγ: ریخ، فضله که روان و آبکی باشد.
رَختُ روجraxto rūĵ: لباس.
رَختِجوraxteĵū: سیسمونی.
رَخدraxd: لباس.
رَخدانraxdăn: رختدان، جای رخت.
رَخنَraxna: رخنه، سوراخ بسیار ریز.
رَخنِ بَرینraxne barin: شکاف و سوراخ بسیار.
رَد بُبُدَنrad bobodan: رد شدن. عبور کردن.
رَزraz: باغ، تاکستان.
رِزالrezăl: ماسه نرم ته جوی.
رَزامَندیrazămandi: رضایت مندی.
رِژَreža: رژه ( نظامی ).
رُسros: تاب و توان.
رَسالَrasăla: رساله.
رِسمانresmăn: ریسمان.
رُشَroša: آغوز.
رِشتَrešta: رشته.
رِشکrešk: بچّه شپش.
رَغraγ: رگ.
رِغreγ: ریگ.
رِغ دِ بالو اِمِدَreγ de bălū emeda: از ریگ بالا آمده، کنایه از کسی که گرسنگی خورده باشد.
رِغ شورreγ šūr: ریگ شور، بدین وسیله اشیاء را با مالیدن ریگ روی آنها تمیز می کنند.
رَغ کَردَنraγ kardan: رگ کردن، حالتی که به گاو دست می دهد و در آن حال تمام شیر خود را برای دوشیدن رها می کند.
رِغاندreγănd: آلوده به ریگ، ریگ آلود.
رِغزُ روزیreγzo rūzi: رزق و روزی.
رِغَسّانreγassăn: ریگستان.
رَغِنُوraγenow: جمع شدن آب به دور ناف.
رُفدُ رِجrofdo reĵ: بریز و بپاش.
رَکrak: ردیف.
رُکrok: راست، صریح.
رُکُ راسroko răs: صریح و بی پرده.
رَک رَکrak rak: ردیف به ردیف.
رَموکramūk: چارپایی که بسیار رم می کند.
رَنجِ باریکranĵe bărik: بیماری که باعث ضعف و لاغری شود.
رَنجوگَranĵūga: رنجوری، سرماخوردگی.
رَندrand: رند، هوشیار، زیرک.
رَنگ آرگِرَتَّنrang ărgerattan: تغییر رنگ یافتن.
رَنگُ دیمrango dim: رنگ رخسار، حالت و رنگ پوست صورت.
رَنگُ وارَنگrango vărang: رنگارنگ.
رَنگرِجَrangreĵa: گیاهی است خودرو.
روrū: داخل، درون.
رو خَرج کَتَّنrū xarĵ kattan: توی خرج افتادن.
رو شورَrū šūra: تشت کوچک، رو شویه.
رو غور دِ بُدَنrū γūr de bodan: غمگین بودن و در فکر فرو رفتن.
رو کوک ایتَن شُدَنrū kūk itan šodan: توی کوک کسی رفتن، به اعمال و رفتار کسی دقیق شدن، کسی را مسخره کردن.
رو وِمِدَنrū wemedan: به راه آمدن.
رو یاrū yă: توی هم، داخل هم.
رَوالravăl: روال، راه و روش.
روایrūi: از جنس روی، رویین.
روباrūbă: روباه.
روبا واریrūba vari: مانند روباه.
روجrūĵ: روز.
روجَrūĵa: روزه.
روج بِ پِشrūĵ be peš: رو به ترقّی و پیشرفت.
روج بِ وَر/روج بِ بَرrūĵ be var / rūĵ be bar: تا زمانی که هوا روشن است.
روجَ خُرrūĵa xor: روزه خوار.
روجِگارrūĵegăr: روزگار.
روجِنَrūĵena: تاقچه.
روجنامَrūĵnăma: روزنامه.
رودَrūda: روده.
رودِ بُر گِلّووَنrūde bor gellūwan: روده بر شدن، از شدّت خنده بی حال شدن.
رود خونوَrūd xūŋwa: رود خانه.
رودَ دَرازrūda darăz: حرّاف، پر حرف.
رُوزِنَrowzena: روزنه، رخنه.
روغور شُدَنrūγūr šodan: به حالتی غمگین به فکر فرو رفتن.
روفِکر شُدَنrūfekr šodan: به فکر فرو رفتن.
روکَت کَردَنrūkat kardan: تحمیل کردن، به اجبار چیزی را به کسی قبولاندن.
روکَوشیrūkawši: پولی که از طرف داماد به عروس هنگام عقد می دهند.
روگُ دِrūgo de: در داخل، درون.
روگِدِلrūgedel: تودلی ( شش، جگر، قلب و...).
روگوشیrūgūši: سیلی، لَت.
رون وِکیrūŋ weki: رانکی، پاردم، زیر دمی.
رَوونوَravūŋwa: روانه.
روهیrūhi: از جنس روی، آلومینیوم.
رویا کَردَنrūyă kardan: در هم کردن، دو سر چیزی را درون هم کردن.
رَویگَraviga: رویه.
ریri: رو، شهامت، جرأت.
ری آدووَنri ădūwan: رو دادن.
ری آرفِسَّنri ărfessan: روی آوردن به کسی، پناهنده شدن، خواهش کردن.
ری بِri be: به سوی، رو به.
ری بِ ری گِلّووَنri be ri gellūwan: رو در رو شدن، به هم برخورد کردن.
ری بُبُدَنri bobodan: خجالت نکشیدن، نزد دیگران راحت و بی پروا بودن.
ری بَفِسَّنri bafessan: رو انداختن.
ری بَگِرَتَّنri bagerattan: روی گرفتن، کنایه از خجالت کشیدن.
ری بَندَri banda: روبنده، نقاب.
ری دَردَنri dardan: رو داشتن، شهامت داشتن.
ری دَرواسیri darvăsi: رو در بایستی، حیای حضور.
ری دَس دِ ای‌تَن‌نووَنri das de i tan nūwan: رو دست به کسی دادن، کسی را جرأت دادن‌.
ری راسri răs: رو راست، کنایه از صادق بودن.
ری نَماri namă: تحفه ای که برای دیدن نوزاد یا عروس برند، چشم روشنی.
رَیَتrayat: کشاورز، رعیت.
رَیِتیrayeti: کشاورزی، رعیتی.
ریخrix: فضله آبکی.
ریش اِسپِriš espe: ریش سفید، کنایه از بزرگ و محترم.
ریشَ دارriša dăr: ریشه دار، با اساس.
ریشَایrišai: نهالی که بزر ندارد و از طریق ریشه تکثیر می شود.
ریگَم/ریبَم‌بِدیفالrigam / ribam be difăl: رویم به دیوار.
ریگَنrigan: روغن.
ریگَندانrigandăn: روغندان، جای روغن.
رییَriya: ریه.

↑ بازگشت به بالای صفحه