در حال بارگذاری…
عکس از User:Fir0002 · مجوز GFDL 1.2 · ویکیمدیا کامانز
اسطوخودوس
- تیرهٔ گیاهی
- Lamiaceae
- اندام استفادهشده
- مزاج در طب سنتی
- محصولات دیاوا
عکس از User:Fir0002 · مجوز GFDL 1.2 · ویکیمدیا کامانز
چرا اسطوخودوس؟
اسطوخودوس گیاهی از تیرهٔ نعناع است و آنچه در فرآوردههای دیاوا به کار میرود، سرشاخهٔ گلدار آن است. در طب سنتی ایران مزاجش گرم و خشک دانسته میشود و از دیرباز برای آرامکردن اعصاب و رفع اندوه و کمک به خواب آرام به کار میرفته است.
پژوهشهای امروزی روی اسطوخودوس بیشتر حول آرامبخش و کمک به رفع اضطراب، کمک به خواب آرام بودهاند. هر ۴ خاصیت ثبتشدهٔ این گیاه پشتوانهٔ مطالعهٔ انسانی دارد.
دیدن عرق اسطوخودوسترکیبات مؤثر شناختهشده
آنچه پژوهشها میگویند
کنار هر خاصیت، نشانی هست که میگوید پشتش چه چیزی است: از تأیید مرجع رسمی داروهای گیاهی اروپا و پژوهش روی انسان، تا کاربرد شناختهشده در طب سنتی. برای دیدن یافتهٔ کامل و نشانی منبع، هر مورد را باز کنید.
«مونوگراف» یعنی چه؟
مونوگراف، پروندهٔ رسمی یک گیاه نزد نهاد ناظر دارویی است: کارشناسان همهٔ مطالعات موجود را بررسی میکنند و مینویسند این گیاه برای چه کاربردی، با چه مقدار و با چه احتیاطی قابل استفاده است. داروهای گیاهی پروانهدار در اروپا بر همین پایه ثبت میشوند. مونوگراف تنها منبع معتبر نیست — کارآزمایی و فراتحلیل هم معتبرند و گاهی تازهترند — ولی چون جمعبندی رسمی یک نهاد ناظر است، از همه صریحتر میگوید یک گیاه برای چه کاری تأیید شده.
آرامبخش و کمک به رفع اضطراب
تأیید رسمی۳ مطالعهمطالعه روی اسانسیافتههای پژوهش و منابع
تأیید مرجع رسمی داروهای گیاهی اروپا — کارشناسان یک نهاد ناظر دارویی در اروپا پژوهشهای موجود را بررسی کرده و این کاربرد را پذیرفتهاند.
کارآزماییها روی فرآوردهٔ خوراکی استانداردشدهٔ اسانس (۸۰ میلیگرم در روز) انجام شدهاند.
جمعبندی چند پژوهش انسانی — چند پژوهش انسانیِ جداگانه کنار هم گذاشته شده و نتیجهٔ مشترکشان گزارش شده است — معتبرترین شکل جمعبندی.
جمعبندی چند پژوهش انسانی — چند پژوهش انسانیِ جداگانه کنار هم گذاشته شده و نتیجهٔ مشترکشان گزارش شده است — معتبرترین شکل جمعبندی.
کمک به خواب آرام
جمعبندی پژوهشهامطالعه روی رایحهدرمانییافتهٔ پژوهش و منبع
جمعبندی چند پژوهش انسانی — چند پژوهش انسانیِ جداگانه کنار هم گذاشته شده و نتیجهٔ مشترکشان گزارش شده است — معتبرترین شکل جمعبندی.
بخشی از این پژوهشها روی اسانس انجام شدهاند. عرق، بخش معطر و فرارِ همان گیاه است — نزدیک به آن فرآوردهها، ولی نه عین آنها.
در طب سنتی ایرانی
در طب سنتی ایرانی هر گیاه «مزاجی» دارد — گرم یا سرد، تر یا خشک — و انتخاب عرقیات بر همین اساس انجام میشود. این یک چارچوب سنتی چندصدساله است و جای یافتههای بالینی را نمیگیرد؛ در کنار آن خوانده میشود.
مزاج خود گیاه: گرم و خشک — با شدت ملایم
در عرقگیری، بخش لطیف و معطرِ گیاه با بخار جدا میشود و به عرق میرسد. به همین دلیل در نگاه سنتی، عرق هر گیاه از خود آن گیاه ملایمتر و کمی گرمتر شمرده میشود.
- آرامکردن اعصاب و رفع اندوه
- کمک به خواب آرام
- تقویت حافظه و دماغ
- رفع سردردهای سرد
خویشاوندان گیاهی این محصول
گیاهانی از همین تیرهٔ گیاهی که در جهان بهعنوان گیاه دارویی شناخته شدهاند و بخشی از ترکیبات مؤثرشان مشترک است. آنچه در ادامه میآید دربارهٔ خود آن گیاهان است، نه دربارهٔ این فرآورده.
همتیرهبودن بهتنهایی به معنای اثر یکسان نیست؛ در یک تیرهٔ گیاهی گونههایی با خواص کاملاً متفاوت وجود دارند.
نسبت گیاهی: اسانسهای ترپنی (سینئول، کامفور)نشانگر مؤثر مشترکی میان این دو گیاه ثبت نشده؛ اشتراکشان در حد تیرهٔ گیاهی است.
نسبت گیاهی: کارواکرول و تیمول — همان ترکیبات آویشن و آویشن شیرازینشانگر مؤثر مشترکی میان این دو گیاه ثبت نشده؛ اشتراکشان در حد تیرهٔ گیاهی است.
نکات مصرف و موارد احتیاط(برای مصرف منظم و مقادیر زیاد)
برای این گیاه در این وضعیتها منع یا احتیاط ثبت شده است:
این اطلاعات جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا نسخهٔ پزشک نیست. اگر بیماری زمینهای دارید، باردارید، شیر میدهید یا دارویی مصرف میکنید، پیش از مصرف منظم هر فرآوردهٔ گیاهی با پزشک مشورت کنید.
آنچه پژوهشکدهٔ گیاهان دارویی دربارهٔ این گیاه ثبت کرده
منبع: بانک اطلاعات گیاهان پژوهشکدهٔ گیاهان دارویی (جهاد دانشگاهی) — «اسطوخودوس» . مقدار مصرف ثبتشده در همان صفحهٔ منبع آمده و اینجا تکرار نشده است.
