در حال بارگذاری…
عکس از Own work · مجوز Public domain · ویکیمدیا کامانز
بومادران
- تیرهٔ گیاهی
- Asteraceae
- اندام استفادهشده
- مزاج در طب سنتی
- محصولات دیاوا
عکس از Own work · مجوز Public domain · ویکیمدیا کامانز
چرا بومادران؟
بومادران گیاهی از تیرهٔ کاسنیان است و آنچه در فرآوردههای دیاوا به کار میرود، سرشاخهٔ گلدار آن است. در طب سنتی ایران مزاجش گرم و خشک دانسته میشود و از دیرباز برای بندآورندهٔ خون و التیام زخم و بازکردن سدّههای کبد به کار میرفته است.
پژوهشهای امروزی روی بومادران بیشتر حول کمک به اشتها، کمک به آرامش دوران قاعدگی، خوشبوکننده دهان بودهاند. هر ۴ خاصیت ثبتشدهٔ این گیاه پشتوانهٔ مطالعهٔ انسانی دارد.
دیدن عرق بومادرانترکیبات مؤثر شناختهشده
آنچه پژوهشها میگویند
کنار هر خاصیت، نشانی هست که میگوید پشتش چه چیزی است: از تأیید مرجع رسمی داروهای گیاهی اروپا و پژوهش روی انسان، تا کاربرد شناختهشده در طب سنتی. برای دیدن یافتهٔ کامل و نشانی منبع، هر مورد را باز کنید.
«مونوگراف» یعنی چه؟
مونوگراف، پروندهٔ رسمی یک گیاه نزد نهاد ناظر دارویی است: کارشناسان همهٔ مطالعات موجود را بررسی میکنند و مینویسند این گیاه برای چه کاربردی، با چه مقدار و با چه احتیاطی قابل استفاده است. داروهای گیاهی پروانهدار در اروپا بر همین پایه ثبت میشوند. مونوگراف تنها منبع معتبر نیست — کارآزمایی و فراتحلیل هم معتبرند و گاهی تازهترند — ولی چون جمعبندی رسمی یک نهاد ناظر است، از همه صریحتر میگوید یک گیاه برای چه کاری تأیید شده.
کمک به اشتها
تأیید رسمیمطالعه روی دمنوشیافتهٔ پژوهش و منبع
تأیید مرجع رسمی داروهای گیاهی اروپا — کارشناسان یک نهاد ناظر دارویی در اروپا پژوهشهای موجود را بررسی کرده و این کاربرد را پذیرفتهاند.
کمک به آرامش دوران قاعدگی
پژوهش انسانیمطالعه روی دمنوشیافتهٔ پژوهش و منبع
پژوهش انسانی با گروه مقایسه — گروهی که گیاه را دریافت کرده با گروهی که دریافت نکرده مقایسه شده است؛ همان روشی که برای دارو هم به کار میرود.
خوشبوکننده دهان
پژوهش انسانیمطالعه روی فرآوردهٔ موضعییافتهٔ پژوهش و منبع
پژوهش انسانی با گروه مقایسه — گروهی که گیاه را دریافت کرده با گروهی که دریافت نکرده مقایسه شده است؛ همان روشی که برای دارو هم به کار میرود.
کمک به تنظیم قند خون
پژوهش انسانیمطالعه روی پودر یا دانهیافتهٔ پژوهش و منبع
پژوهش انسانی با گروه مقایسه — گروهی که گیاه را دریافت کرده با گروهی که دریافت نکرده مقایسه شده است؛ همان روشی که برای دارو هم به کار میرود.
بخشی از این پژوهشها روی فرآوردهٔ موضعی و پودر یا دانه انجام شدهاند. عرق، بخش معطر و فرارِ همان گیاه است — نزدیک به آن فرآوردهها، ولی نه عین آنها.
در طب سنتی ایرانی
در طب سنتی ایرانی هر گیاه «مزاجی» دارد — گرم یا سرد، تر یا خشک — و انتخاب عرقیات بر همین اساس انجام میشود. این یک چارچوب سنتی چندصدساله است و جای یافتههای بالینی را نمیگیرد؛ در کنار آن خوانده میشود.
مزاج خود گیاه: گرم و خشک — با شدت متوسط
در عرقگیری، بخش لطیف و معطرِ گیاه با بخار جدا میشود و به عرق میرسد. به همین دلیل در نگاه سنتی، عرق هر گیاه از خود آن گیاه ملایمتر و کمی گرمتر شمرده میشود.
- بندآورندهٔ خون و التیام زخم
- بازکردن سدّههای کبد
- کمک به تنظیم عادت ماهانه
- کمک به هضم
در طب سنتی چین
طب سنتی چین هر گیاه را با سه چیز میشناسد: «طبع» (گرم تا سرد)، «مزه» (شیرین، تلخ، تند، ترش، شور) و اینکه اثرش روی کدام اندامهای بدن مینشیند. چارچوبی جدا از طب ایرانی است که گاهی به همان نتیجه میرسد و گاهی زاویهٔ تازهای باز میکند.
蓍草Shīcǎo
- رفع حرارت و سمزدایی
- بهجریانانداختن خون و تسکین درد
- کمک به التیام زخم
خویشاوندان گیاهی این محصول
گیاهانی از همین تیرهٔ گیاهی که در جهان بهعنوان گیاه دارویی شناخته شدهاند و بخشی از ترکیبات مؤثرشان مشترک است. آنچه در ادامه میآید دربارهٔ خود آن گیاهان است، نه دربارهٔ این فرآورده.
همتیرهبودن بهتنهایی به معنای اثر یکسان نیست؛ در یک تیرهٔ گیاهی گونههایی با خواص کاملاً متفاوت وجود دارند.
نسبت گیاهی: لاکتونهای سزکوئیترپنی و فلاونوئیدها — همان دستهٔ بابونهنشانگر مؤثر مشترکی میان این دو گیاه ثبت نشده؛ اشتراکشان در حد تیرهٔ گیاهی است.
نسبت گیاهی: آلکیلآمیدها و پلیساکاریدهانشانگر مؤثر مشترکی میان این دو گیاه ثبت نشده؛ اشتراکشان در حد تیرهٔ گیاهی است.
نسبت گیاهی: پارتنولید — لاکتون سزکوئیترپنی، همدستهٔ ترکیبات بابونه و بومادراننشانگر مؤثر مشترکی میان این دو گیاه ثبت نشده؛ اشتراکشان در حد تیرهٔ گیاهی است.
نسبت گیاهی: هلنالین — لاکتون سزکوئیترپنینشانگر مؤثر مشترکی میان این دو گیاه ثبت نشده؛ اشتراکشان در حد تیرهٔ گیاهی است.
نکات مصرف و موارد احتیاط(برای مصرف منظم و مقادیر زیاد)
برای این گیاه در این وضعیتها منع یا احتیاط ثبت شده است:
- بومادران از تیرهٔ کاسنیان است و تماس پوستی با آن میتواند درماتیت تماسی بدهد؛ اگر به بابونه، مینا یا درمنه حساسیت دارید، احتمال واکنش متقاطع هست.
این اطلاعات جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا نسخهٔ پزشک نیست. اگر بیماری زمینهای دارید، باردارید، شیر میدهید یا دارویی مصرف میکنید، پیش از مصرف منظم هر فرآوردهٔ گیاهی با پزشک مشورت کنید.
آنچه پژوهشکدهٔ گیاهان دارویی دربارهٔ این گیاه ثبت کرده
منبع: بانک اطلاعات گیاهان پژوهشکدهٔ گیاهان دارویی (جهاد دانشگاهی) — «بومادران» . مقدار مصرف ثبتشده در همان صفحهٔ منبع آمده و اینجا تکرار نشده است.
بومادران در کدام دستههای دانشنامه است؟
- گیاهان کمک به هضم۳۹
- گیاهان کمک به تنظیم قند خون۲۱
- گیاهان کمک به سلامت کبد۱۹
- گیاهان کمک به تعادل چربی خون۱۴
- گیاهان کمک به اشتها۱۲
- گیاهان خوشبوکننده دهان۹
- گیاهان کمک به آرامش دوران قاعدگی۸
- گیاهان مزاج گرم و خشک۳۶
- گیاهان دارای مونوگراف رسمی دارویی۲۶
- گیاهان آزمودهشده روی انسان۵۸
- تیرهٔ کاسنیان۵
- گیاهان دارای کامازولن۲
- گیاهان دارویی آذربایجان۱۴
- گیاهان دارویی رشتهکوه البرز۱۲