فصل سوم

فصل سوم: موقعیت اجتماعی اوقات فراغت

بازی های محلی

بازیهای محلی اغلب در بین خردسالان رایج بوده و متاسفانه امروزه این بازیها در حال فراموشی است. البته برخی از آنان توسط مربیان ورزشی در مدارس قابل اجرا است.

بازی «یه قل دو قل» (ای قل دو قل)

این بازی بیشتر مخصوص دخترها بود و هر کدام سنگ های لازم را که اغلب به اندازه یک فندق بود در کیف مدرسه خود داشتند و در ساعات تفریح و در هر وقت یا هر جای مناسب دیگر بازی می‌کردند.

چند سنگ ریز را در زمین قرار داده سپس سنگی را از میان آنها انتخاب کرده به هوا پرتاب می‌کردند قبل از رسیدن سنگ به نزدیک زمین باید سنگها روی زمین به وسیله دست راست جمع شده، بعد سنگ پرت شده را روی هوا بگیرد و به سنگ های جمع شده داخل مشت اضافه کند. بازی ادامه پیدا می‌کرد تا زمانی که سنگ پرتاب شده به زمین بیفتد.

- قاب بازی یا بازی شک

شک بازی یکی از بازی های معروف بود که در اصطلاح محلی به آن «کُو شَک»گفته می شد. این بازی از بازی های دیگر پیچیده تر بود و اصطلاح های گوناگونی داشت مثل اَرغَن (ارغند،از کلمه اوستائی اِرِغَنت و پهلوی اَرگَند به معنی خشمگین) اسب، خر و غیره.این بازی را می توان تقریبا از انواع بازی نرد محسوب کرد.شک یکی از استخوان های مفصل گوسفند یا بز است که اندازه های مختلف دارد و جوان ها آن ها را جمع آوری می کردند با رنگ، نشان می کردند وحتی برای سنگین شدن ارغن (قاب پرتاب شونده) سرب درونش قرار می دادند.بازی به این صورت بود که روی زمین یک بیضی که قطر کوچک آن حدود یک متر بود می‌کشیدند و قاب ها را درون آن در یک ردیف می‌نشاندند دور هم می ایستادند و به نوبت قاب های خود را روی زمین با دو انگشت شست وانگشت کنار شست پرتاب می کردند.اگر قابها مثل هم می ایستادند که هیچ اما اگر چند تا مثلا جیک بود ویکی شک. قاب شک باید قاب های دیگر را می زد اگر به صورت دیگر بر می گشت برنده بود.نحوه ی دیگر این بود که هر کدام قابشان را در یک خط می چیدند و از یک فاصله ی معین آن ها را به نوبت می زدند هر کس می توانست بزند آن ها را صاحب می شد.

بازی دسته خز

این بازی در همه جای ایران با نام های دیگری مرسوم است و به این طریق است که افراد به صورت ( دست ها بر روی زانو به شکل رکوع )خم می شدند و به نوبت از روی هم می پریدند و هر جا که می افتادند و نمی توانستند بپرند همان جا به صورت خمیده می ایستادند تا دیگران بپرند

تخم مرغ بازی

مرغانه جنگ دو طرف داشت و ممکن بود به دو گونه ی تکی (تک به تک) و رجی (چندتایی ) بازی شود. در این بازی، نوک تیز تخم‌مرغ (سر) و انتهای پهن آن (ته) نامیده می‌شد. مرغانه جنگ به صورت سر به سر، ته به ته و گاه با توافق طرفین سر به ته و ته به سر انجام می‌پذیرد. در شروع بازی، یکی از طرفین تخم‌مرغ خود را در حلقه تنگ بین شست و انگشت به گونه‌ای که نوک تیز آن به طرف بالا باشد، قرار داده و طرف مقابل سر تیز تخم‌مرغ خود را بر آن ضربه وارد می‌کند. هر تخم‌مرغ که می‌شکست، صاحبش بازنده محسوب شده و باید ته تخم‌مرغ خود را برای ضربه‌پذیری در اختیار حریف قرار دهد. تخم‌مرغ‌بازهای حرفه‌ای بعضا ترفندهایی برای برنده شدن به کار می‌برند. از جمله یک تخم‌مرغ را با سوزن سوراخ و مایع داخل آن را خالی می‌کنند و با پر کردن مواد شیمیایی چسبنده یا سقز، استحکام بدنه تخم‌مرغ را افزایش می‌دهند.برخی نیز از تخم‌مرغ‌های دوزرده که از ضخامت و استحکام بیشتری برخوردار است و در مرغانه جنگ کاربرد بیشتری دارد، استفاده می‌کنند تا شانس برنده شدن خود را افزایش دهند. گاه هنگام بازی بومی مرغانه جنگ، طرفین بازی تخم‌مرغ یکدیگر را محک می‌زنند روش چشیدن که برای تشخیص مقاومت تخم‌مرغ حریف انجام می‌شود، به وسیله ضربه زدن دو سر آن تخم‌مرغ به دندان‌های پیشین انجام می‌شود. بدین ترتیب حریف مرغانه جنگ از صدای زیر و بم تخم‌مرغ، متوجه استحکام آن می‌شود و سپس بنا به تشخیص صورت‌های مختلف بازی سر به سر، سر به ته و... را انتخاب می‌کند.

الک دولک

بازی بود که دو گروه داشت  و دو قطعه چوب یک بزرگتر و یکی کوچکتر. چوب کوچکتر را روی دو سنگ کوچک می‌گذاشتند باچوب بزرگ زیر آن می‌زدند و آن را پرتاب می‌کردند و اعضای گروه دوم باید سعی می‌کرد آن چوب کوچک پرتاب شده را بگیرند. یک چیزی شبیه به ورزش کریکت با این تفاوت که به جای توپ چوب استفاده می‌شد!این بازی ای بود که مردان جوان روستا حسابی با آن به تفریح می‌پرداختند

سنگ بازی

این بازی یک بازی ساده و دو نفره میباشد،که دو نفر(نوجوان)هر کدام یک قلوه سنگ نسبتا گرد در دست دارند و نحوه ی بازی بدین شکل است که یکی از بازیگران سنگ خود را پرتاب می کند (به فاصله ی چند متری ) و بازیگر دیگر تلاش میکند که سنگ حریف را مورد اصابت قرار دهد که در صورت موفق شدن از محل پرتاب سنگ تا محل اصابت بر دوش حریف سوار می شوند ولی در صورت عدم موفقیت بازی به همین نحو ادامه می‌بابد.

زم (زوکشی) ZOO: این بازی هم مانند الک دولک است با این تفاوت که در انتهای بازی به جای اندازه گیری مسافت و قد بازیگران حریف باید تا ایستگاه زم یا زو بکشد یعنی نفس را در سینه حبس کرده و در حال دویدن حرف (ز) را فریاد بکشد اگر توانستند بدون نفس کشیدن و قطع صدا به ایستگاه برسند برنده خواهند شد و الا باید بازیکنان برنده را تا سر ایستگاه بر دوش سوار کنند.

هفت سنگ

هفت سنگ یک بازی بومی ایرانی است. همان طور که از اسمش پیداست با روی هم گذاشتن هفت تکه سنگ صاف از بزرگ به کوچک بازی شروع می‌شود. یک گروه محافظ آن و گروهی که حامل یک توپ کوچک اما محکم هستند، سعی در فروریختن ستون سنگی دارند. وقتی این اتفاق می‌افتد، محافظان توپ را می‌یابند و آن را مخفی می‌کنند و به دنبال برنده‌ها می‌دوند. از طرفی گروه مقابل سعی می‌کند هفت سنگ را دوباره بچیند و برنده بازی بشود. البته روش‌های دیگری هم وجود دارد که شبیه به هم هستند. در گذشته برای ساخت توپ از تکه‌های لاستیک یا پارچه استفاده می‌کردند و با نخ آنها را محکم می‌بستند.بازی هفت سنگ کمی شبیه ورزش بیسبال استمهاجرتجمعیتراه های ارتباطیامکانات شامل (تلفن- شرکت تعاونی- شوار بیمارستان، مدرسه، مهدکودک)